भूमिका
अगदी उदात्त विचारापासून ते शिल्लक शारीरिक हालचाली पर्यंत कार्य करणारी शक्ती म्हणजेच प्राणशक्तीचे निरनिराळी रूपे होत. अशी ही प्राणशक्ती शरीरांत जा मार्गांनी प्रवाहित होऊन विविध शारीरिक आणि मानसिक क्रिया घडवून आणते, त्या मार्गांना योगशास्त्र परिभाषेत नाडी असे म्हणतात. आपल्या शरीरात एकूण बहात्तर हजार नाड्या आहेत असे योगशास्त्रात सांगितले आहे.
